Forum Przyrodnicze "BOCIAN"

[Wujek Adam]

DĄB jest drzewem najchętniej zasiedlanym w naszym kraju przez najliczniejsze gatunki kózkowatych. Tak więc oglądając to drzewo mamy naprawdę duże szanse na spotkanie z Cerambycidae.
Przyglądając się potężnemu, uschniętemu, odłamanemu po wichurze dębowemu konarowi (fot. 1 - zdjęcie pochodzi z mojego archiwum, zrobione było latem) już pod jego grubą korowiną możemy natknąć się na liczne chodniki i znajdujące się w nich larwy (fot. 2). Taki sposób żerowania w grubym materiale jest charakterystyczny dla paśnika niszczyciela Plagionotus detritus, którego larwy (jedna z nich: fot. 3) przepoczwarczają się czasem pod korą, a także w korowinie lub w wygryzionych w drewnie kolebach. Licznie opanowany przez paśnika dąb przyciągnął nie tylko naszą uwagę, bo część larw została porażona przez pasożytnicze błonkówki (fot. 4).
Zajrzyjmy teraz do cieńszych gałęzi. Również pod ich korą przebiegają rozmaite chodniki (fot. 5). Po oczyszczeniu powierzchni drewna natrafiamy na wlot do kolebki poczwarkowej całkiem sporej kózki (fot. 6 - czerwona strzałka pokazuje zatkane wejście do kolebki w drewnie, a niebieska zaczopowany, przygotowany do wygryzienia się chrząszcza otwór wewnątrz korowiny). Ostrożna praca scyzorykiem pod cienką warstwą drewna ujawnia nam larwę rzemlika plamistego Saperda scalaris (fot. 7) przygotowującą się do przepoczwarczenia.

O dębie i związanych z nim kózkami można pisać i pisać...
Na początek było o dwóch nierzadkich i charakterystycznych gatunkach, ale bez obaw, ciąg dalszy nastąpi!
Wujek Adam

---

1. Dębowy, opadły konar.JPG Doskonałe siedlisko dla rozwoju wielu gatunków kózkowatych.

Plik ściągnięto 28496 raz(y) 215,33 KB

2. Żerowiska i larwy Plagionotus detritus.JPG Larwy tego gatunku znajdziemy pod korą, a także w korowinie i w drewnie.

Plik ściągnięto 28496 raz(y) 206,24 KB

3. Larwa Plagionotus detritus w swej kolebce.JPG Ta larwa na końcu chodnika sporządziła kolebkę poczwarkową.

Plik ściągnięto 28496 raz(y) 213,88 KB

4. Parazytoid Plagionotus detritus.JPG A tu zamiast paśnika wylęgnie się pasożytnicza błonkówka.

Plik ściągnięto 28496 raz(y) 225,21 KB

5. Cieńsza dębowa gałąź z żerowiskami larw kózkowatych.JPG Pod korą widać wyraźnie wiele ciekawych chodników larwalnych.

Plik ściągnięto 28496 raz(y) 172,18 KB

6. Wlot do kolebki Saperda scalaris.JPG Kolebka jest w drewnie, a otwór do niej wygryziony jest również w wewnętrznej warstwie kory.

Plik ściągnięto 28496 raz(y) 173,18 KB

7. Saperda scalaris - larwa w kolebce poczwarkowej.JPG Ten osobnik jest tuż-tuż przed przeobrażeniem się w poczwarkę.

Plik ściągnięto 28496 raz(y) 151,08 KB

[Prem]

Superaśne!!!

[CARABUS12]

[jaho]

Wujek Adam i opowieść o starym dębie.. brzmi sympatycznie

[Mirek]

Dzisiaj z Kolegą zastanawialiśmy się czego to mógł szukać dzięcioł (wydziobał otworki w grubej korze o średnicy ok. 1 cm) u podstawy pnia starej sosny - do 30 cm nad ziemią! Czy larwy jakichś ciekawych kózek mogą żerować w korze sosny tuż nad ziemią?!

[Jacek Hilszczański]

[Mirek]

Sosna była zdecydowanie żywa - dziękuję za odpowiedź!

[jaho]

Dla ożywienia tematu kolejny gatunek kózeczki preferującej dąb - Exocentrus adspersus. Mimo niewielkich gabarytów imagines, larwy tego gatunku tworzą dość pokaźne żerowiska i potrafią narobić prawdziwego spustoszenia w dębowych patykach. Okazy ze zdjęcia pochodzą z warszawskiej hodowli z Lasu Kabackiego 10.I.2009-19.II.2009. Warto też zwrócić uwagę na zmienność kolorystyczną imagines rodzaju Exocentrus.

---

Exocentrus adspersus.JPG

Plik ściągnięto 464 raz(y) 111,93 KB

[Wujek Adam]

Odnalezienie imagines bierki dębowej Exocentrus adspersus w naturze nie jest zadaniem łatwym, ponieważ niewielkie rozmiary, skryty tryb życia i maskująca kolorystyka tej niewielkiej kózeczki wielce to utrudniają.
Za to jej żerowiska (uwidocznione na poniższych dwóch fotkach) są w miarę łatwe do namierzenia i zidentyfikowania.
E. adspersus rozwija się w cienkich, obumarłych dębowych patyczkach i gałązkach, w których rzeźbi charakterystyczne "mączasto-trociniaste" korytarze.

Drugim, nierzadkim kózkowatym związanym z dębem (spotykanym często na tych samych drzewach co poprzedni gatunek) jest drzeworadek Xylotrechus antilope, który preferuje nieco grubszy materiał, a jego larwy wygryzają długie, wypełnione ubitą mączką chodniki zlokalizowane najczęściej w głębi drewna. Po przecięciu gałęzi (co widać na załączonej fotce) łatwo możemy stwierdzić jego obecność i z pozyskanego materiału bez specjalnych problemów wyhodować imagines.

---

Opuszczone żerowisko E. adspersus.jpg

Plik ściągnięto 454 raz(y) 149,65 KB

Żerowisko E. adspersus z larwami.jpg

Plik ściągnięto 443 raz(y) 148,28 KB

X. antilope - żerowiska larw.jpg

Plik ściągnięto 443 raz(y) 113,9 KB

Xylotrechus antilope.jpg

Plik ściągnięto 425 raz(y) 172,76 KB

[Wujek Adam]

No i zrobiła się wiosna!
A do tego wygląda na to, że nie tylko kalendarzowa!
Czas więc na kolejne przygody terenowe!
Dziś (a dokładniej: wczoraj) zajmując się dębowym drewnem zwróciłem uwagę na średzinki (Mesosa sp.) i chciałem się z Wami podzielić tym, co w związku z nimi zaobserwowałem.

Zarówno średzinka ryjkowcowata (Mesosa curculionoides), jak i średzinka mglista (Mesosa nebulosa) lubią dąb, choć potrafią się także rozwijać w drewnie innych gatunków drzew. Jeśli więc gdzieś trafimy na las ze sporym udziałem Quercus spp. możemy się pokusić o poszukanie tych ciekawych kózeczek.
Teraz jest doskonała pora na zlokalizowanie w cienkich, dębowych patyczkach i niegrubych konarach M. nebulosa, która zimę spędza w kolebkach poczwarkowych jako imagines (foto 1).
Za to postacie doskonałe M. curculionoides zimują w ściółce, a młodsze formy rozwojowe znajdziemy obecnie pod korą i płytko w drewnie. Charakterystyczne larwy tej średzinki (foto 2) drążą korytarze pod korą, a niekiedy, zwłaszcza w cieńszym materiale, zapuszczają się głębiej w drewno w którym żerują. Przepoczwarczenie u tego gatunku następuje latem, więc teraz możemy zebrać zasiedlone gałązki i gałęzie, aby za kilka miesięcy doczekać się z nich dorosłych osobników.
Obecność w środowisku średzinki ryjkowcowatej zdradzają nam łatwo rozpoznawalne, okrągłe otwory wylotowe wygryzione przez te chrząszcze, które wydostały się z drewna w poprzednich latach (foto 3), a czasem także martwe imagines, które z rożnych powodów zginęły nim udało im się wydostać na świat (foto 4).

---

M. nebulosa 01.jpg Średzinka mglista w kolebce poczwarkowej.

Plik ściągnięto 485 raz(y) 143,68 KB

M. curculionoides 02.jpg Larwa średzinki ryjkowcowatej.

Plik ściągnięto 444 raz(y) 202,3 KB

M. curculionoides 03.jpg Otwór wylotowy z konara dębu.

Plik ściągnięto 417 raz(y) 163,19 KB

M. curculionoides 04.jpg Martwe, zeszłoroczne imago w kolebce pod korą.

Plik ściągnięto 445 raz(y) 173,89 KB

[jaho]

dla zainteresowanych rodzajem Mesosa link do klipu z M. curculionoides: http://www.youtube.com/watch?v=TbbE-dDqck8

[Wujek Adam]

Skoro nadal o Mesosa'ch mowa, to załączam fotkę idealnego biotopu dla średzinki mglistej.
Wiekowy, częściowo usychający dąb, z którego opada mnóstwo gałezi i konarów jest właśnie tym, co Mesosa nebulosa lubi szczególnie.

I jeszcze o dębie:
Na przykładzie sfotografowanego dębowego złomu zrobiłem mni-podział na charakterystyczne gatunki kózkowatych, które zwykle zasiedlają jego określone partie.

Sortyment:
A: pień,
B: grube konary,
C: cieńsze konary,
D: cienkie gałązki i patyczki.

Wybrane gatunki i preferowany przez nie sortyment:
Rhagium mordax - A
Grammoptera abdominalis - C, D
Grammoptera ustulata - C, D
Necydalis major - A
Axinopalpis gracilis - D
Ropalopus femoratus - D
Ropalopus macropus - C, D
Pyrrhidium sanguineum - A, B
Phymatodes testaceus - A, B
Poecilium alni - C, D
Poecilium pusillum - B, C
Poecilium rufipes - D
Xylotrechus antilope - B, C
Clytus arietis - C, D
Clytus tropicus - B
Plagionotus arcuatus - A, B, C
Plagionotus detritus - A, B
Mesosa curculionoides - B, C
Mesosa nebulosa - C, D
Aegomorphus obscurior - B, C
Anaesthetis testacea - D
Leiopus nebulosus - B, C, D
Exocentrus adspersus - C, D
Saperda scalaris - A, B, C

---

Dąb - biotop M. nebulosa.jpg

Plik ściągnięto 432 raz(y) 393,11 KB

Złom dębowy.jpg

Plik ściągnięto 434 raz(y) 206,6 KB